MOTOR KONUŞMA BOZUKLUKLARI
Konuşma, ses, işitme, ağız, yüz düzeneüi kullanılarak gelişen; kompleks bir nöral entegrasyon ve pek çok fizyolojik sistemin hızlı koordinasyonu gerektiren duygusal ve motor bir süreçtir.
Konuşmanın solunum, sesleme(fonasyon), rezonans, sesletim (artikülasyon) ve prosodi bileşenlerinden bir veya birkaçını etkileyen bir nöromotor sorunu ile ortaya çıkan konuşma bozuklukları olarak adlandırılmaktadır. Dizartri ve apraksi olmak üzere iki tip motor konuşma bozukluğu bulunmaktadır.
Dizartri; konuşmada da kullandığımız kasların (dil, dudaklar, yumuşak damak, yüz kasları, larinks) uyarımının (inervasyonunun) hasara uğraması veya fonksiyonel olarak bozulması sonucu ortaya çıkan motor konuşma bozukluğudur. Merkezi sinir sistemi ve/veya çevresel sinir sistemi ya da her iki sistem hasarına bağlı olarak konuşma sırasında kullanılan kaslarda kas zayıflığı, koordinasyon bozukluğu meydana geldiğinde konuşmanın solunum, fonasyon, rezonans, sesletim ve prozodik özellikleri etkilenir ve konuşmanın anlaşılırlığı azalır.
Doğuştan ya da sonradan oluşan beyin hasarları dizartriye sebep olabilir. Bunlar arasında; İnme, Beyin travması, Tümör, Parkinson, Amyotrofik Lateral Skleroz (ALS), Huntington hastalığı, Multiple Skleroz (MS), Serebral Palsi ve çeşitli kas hastalıkları sayılabilir.
Apraksi; Yetişkinlikte ve çocukluk döneminde konuşmanın programlanmasına ilişkin motor bozukluktur. Bu kişiler söylemek istediklerini bilirler ve anlamaları iyidir. Dil, dudak, dişleri ve yanaklarını ne zaman, nasıl, hangi sırayla hareket ettireceğini planlama aşamasındaki yetersizlikten dolayı sesleri ve kelimeleri üretmekte zorluk çekerler.
Yetişkinlerde normal konuşma gelişimi sonrası gerçekleşir. Kişiler motor yapılarında herhangi bir zayıflık vb. problem olmadığı halde, planlama aşamasında yetersizlik yaşarlar.
Çocukluk çağı Apraksi sensori motor konuşma bozukluğu olarak da tanımlanır. Sesleri, kelimeleri üretmek ve istemli kas hareketlerini sağlayabilmek için gerekli merkezdeki motor planlamada sorun yaşarlar. Bu çocuklar okul hayatında da zorluklar yaşamaktadırlar.